Гукі аргана льюцца праз стагоддзі

Усе набажэнствы ў касцёле Святой Тэрэзы ў г. Шчучыне праходзяць пад чароўныя гукі аргана. Прыгожыя і таямнічыя пералівы нікога не пакідаюць раўнадушным. Здаецца, гэты велічны духавы інструмент стаяў тут з самага пачатку ўзвядзення храма. Аднак гэта не так: у яго былі яшчэ два старэйшыя браты.

– Першы арган фірмы “Blomberg” касцёлу падарыў яго фундатар – князь Францішак Ксаверый Друцкі-Любецкі, – гаворыць арганістка касцёла Людміла Аляксандраўна Казлова. – Ён быў механічны і налічваў 11 галасоў. Каб прывесці інструмент у дзеянне, неабходны быў не толькі музыкант, але і калькант – чалавек, які ўручную накачваў спецыяльны мех, падобны да тых, што ставяць у кузнях. Такім чынам паветра паступала ў медныя трубы рознай вышыні, дзе і фарміраваўся гук. 

 
Як сведчыць “Хроніка парафіяльная”, гэты арган прастаяў у касцёле Святой Тэрэзы ў Шчучыне да 1903 года, а потым яго перавезлі ў Лядск. У той жа час жонка генерала Быхаўцова, якая жыла ў Шчучыне, набыла ў Варшаве за 3 тысячы рублёў (велізарная на той час сума) новы механічны арган на 15 галасоў. Менавіта пад яго акампанемент і праводзіліся набажэнствы ў шчучынскім касцёле да 1969 года, пакуль храм не быў зачынены. На жаль, часы атэістычнай прапаганды арган не перажыў і быў разабраны на запчасткі.
– У пачатку 90-х падчас “перабудовы” наш касцёл ізноў пачаў дзейнічаць, і амаль адразу сюды былі запрошаны з Вільнюса літоўскі музычны майстар Пётр Тэрмён з сынам, – расказвае Л.А. Казлова. – Менавіта яны і сабралі “з нуля” новы арган на 15 галасоў, гук якога вы сёння можаце пачуць падчас набажэнстваў. У 2015 годзе гэты інструмент прайшоў генеральную рэстаўрацыю і быў пераведзены на электрычную “цягу”: цяпер мех, які забяспечвае трубы паветрам, аўтаматычна накачваецца спецыяльным рухавіком з вентылятарам, некаторыя іншыя асабліва энергаёмістыя працэсы таксама “электрыфікаваны”. Аднак у аснове гэта ўсё той жа арган ручной работы са сваім непаўторным гукам.


Скарыстаўшыся магчымасцю, мы пап­ра­сі­лі Людмілу Аляксандраўну  сыграць нам. Як толькі яна села за мануал і націснула на кла­вішы – арган ажыў і па храме “палілася” чаруючая мелодыя. Палітра гукаў была настолькі багатай, што здавалася, быццам перад намі іг­рае цэлы сімфанічны аркестр.
– Сапраўды, арган здольны імітаваць розныя музычныя інструменты: флейту, кларнет, габой і іншыя, – зазначае Л.А. Казлова. – Каб атрымаць той ці іншы гук, выкарыстоўваю дзве ручныя і адну нажную клавіятуры. Па адукацыі я піяністка, таму лёгка прыстасавалася да такой “здвоенай” манеры выканання. І па сённяшні дзень я не перастаю ўдасканальваць сваё майстэрства, адкрываць для сябе штосьці новае. Так, будучы ў Гродзенскім кафедральным саборы Святога Францыска Ксаверыя, з задавальненнем памузыцыравала на аўтэнтычным аргане, які там стаіць. Гэта было незабыўна: старадаўні інструмент гучаў шыкоўна!
Нягледзячы на паўсюднае рас­паў­сюдж­ванне лічбавых тэхналогій, у многіх каталіцкіх храмах Шчучыншчыны таксама захаваліся арганы з векавой гісторыяй. Аб іх мы абавязкова раскажам нашым чытачам на старонках “Дзянніцы”.
Аляксандр КАСПЯРЧУК.
Фота аўтара.

Добавить комментарий

CAPTCHA
Этот вопрос задается для того, чтобы выяснить, являетесь ли Вы человеком или представляете из себя автоматическую спам-рассылку.
Fill in the blank.